Gazetari dhe mjeku

Requiem për Agron ÇOBANIN

Nga Isuf Kalo

Çfarë mund t’i bëjë të miqësohen një mjek me një gazetar? Sigurisht, rastësia. Ose ajo e “ndryshmja” që i befason të dy dhe i bën ta admirojnë njëri-tjetrin. Rastësia ishte që me Agronin kisha të njëjtën moshë. Ishim  i njëjti brez, rritur dhe edukuar në Tiranë, me shokë të përbashkët, në kohëra të përbashkëta, me mendësi, drama dhe ëndrra të ngjashme. Ne pamë të njëjtët filma, dëgjuam të njëjtat fjalime, recituam të njëjtat vargje, kënduam të njëjtat këngë, pamë të njëjtat ndeshje futbolli, thamë të njëjtat barcaleta dhe batuta nga ato që shkëmbejnë mes tyre duke u gajasur vetëm miqtë.
Ne mësuam njësoj të entuziazmoheshim ose të revoltoheshim, të shtireshim dhe të gënjeheshim siç e donte koha me “të vërtetat e vërteta” dhe “të vërtetat e duhura”, siç i quan ato Kadareja.
Të përbashkëtat u krijojnë pashmangshmërisht individëve, qoftë dhe me fate të ndryshme, një koherencë në jetë.
Agronin jeta e çoi kudo ishin ngjarjet, festat, mynxyrat, celebrimet. Me një mikrofon në dorë ai u foli dhe u regjistroi ato që thanë dhe ato që duhet të thoshin njerëzit e thjeshtë anë e mbanë vendit. Dhe patjetër mikrofonin ua drejtoi edhe udhëheqëseve të kohës. Radio Tirana përhapi fjalimet, premtimet dhe duartrokitjet e brohoritjet për to.
Mua jeta më dha jo mikrofon, por një stetoskop. Të dëgjoja me të edhe unë jo aq fjalët, sesa rrahjet e zemrës së pacientëve, zhurmat e mushkërive dhe ato të tjera të mistershme brenda trupit të tyre.
Ndryshimi dhe ngjashmëria në misionet tona qe, megjithatë, i madh. Sepse gazetarit, sidomos në rolin e reporterit të radios apo televizionit, i duhej të transmetonte, t’i përhapte anë e mbanë vendit, madje shpesh edhe të improvizonte, të shtonte, të zbukuronte ose edhe t’i nxinte nëse kjo “duhej”, ato që thuheshin apo ndodhnin vërtet. Kurse mjeku, përkundrazi, duhej të heshtte. Duhej të vëzhgonte me hollësi, të depërtonte në brendësi të asaj që nuk dukej dhe asaj që fshihej në brendësi të trupit e mendjes së pacientëve, dhe sidomos atyre me famë si pacientët e mëdhenj të mi… Dhe t’i mbante ato të kyçura brenda vetes.
Por edhe pse të ndarë në mision, ndodhte që takoheshim. Ai me mikrofon në dorë, unë me stetoskop në çantë. Ai profesionist i fjalës, unë i heshtjes. Ai altoparlant i ngjarjeve dhe evenimenteve, unë xhep i mbyllur i sekreteve shëndetësore.
Kimizmi enigmatik i një miqësie
Çfarë na miqësoi vallë? Tani që ai nuk është më, unë reflektoj për këtë dhe nuk e gjej dot. Them se ndoshta ekziston një enzimë enigmatike që katalizon sinergjinë e pashpjegueshme të kimizmit shpirtëror mes personave me mision, profesion dhe veprimtari të ndryshme.
Unë besoj që ajo që më tërhiqte dhe më krijonte admirimin për Agronin ishte talenti i tij. Talent në kuptimin tim është t’i bësh gjërat e zakonshme në mënyrë të jashtëzakonshme. E thënë ndryshe, në rastin e tij ishte mënyrë “ndryshe” me të cilën ai bëri gazetarinë dhe misionin e pamirë definuar të reporterit. Them e pamirë definuar sepse nuk besoj se del dikush të më thotë si vlerësohet, si përcaktohet cilësia e tij. Nga vërtetësia, sinqeriteti nga timbri i zërit, tonalitetit, nga spektrumi i vështrimit, nga emocionet që provokon, nga nënkuptimet apo tërheqja magnetike e të “pathënave të ndaluara”?
Raportimi nuk është përsëritja mekanike. Nuk është monotonia e faktit të thatë. Nuk është një transmetim shabllonesk. Prandaj Agroni, miku im gazetar reporter, nuk ishte papagall. Ai ishte zog këngëtar. Zog që e improvizonte këngën në çast, jo vetëm si tekst dhe si melodi, por edhe si atmosferë. Ishte melodia më shumë se fjalët që u mbeteshin njerëzve në vesh dhe u shkonin në zemër.
Agronit koha i kërkoi të bënte shumë lloj të tilla: “reportazhe marsh” me tingëllimë epike dhe me eufori të zhurmshme”. Por falë talentit ai mundi të fusë në to diçka krejt personale e njerëzore të tij, një miksture me parfum mirësie, lëng shpirtëror, çiltërsi, qartësi dhe humor të dykuptimtë. Ai guxonte të hidhte në to “vanilje batutash” për ta aromatizuar mesazhin dhe bërë të pranueshëm e të gëlltitshëm për njerëzit tanë.
Dhe befasia ishte se pasi mbaroje së dëgjuari reportazhet në timbrin e tij plot nuanca, të dukej sikur pa zë miqësisht u thoshte njerëzve: “Ore  ‘bylmezë’, vërtet i besuat këto ashtu siç jua thashë?”.
Prandaj krijimtaria e tij do të mbetet unike. Sepse të rinjtë e sotëm, po aq në mos edhe më shumë të talentuar se ai, ata që do ta pasojnë atë në këtë profesion plot sfida, nuk do ta përsërisin dot, nuk do ta rikrijojnë dot atë, sepse do t’u mungojë substrakti, atmosfera, morali, ëndrrat, emocionet, pengesat, frika dhe decepsionet e kohës së tij.
Çfarë doktor koti!
Kur më rastiste ta takoja Agronin, ne të dy buzëqeshim që nga larg. Sepse e dinim paraprakisht  çka do të përsërisnim me humor në “një parodi” tonën për njëri-tjetrin.
Unë ende pa e takuar nisja ta imitoja duke u munduar ta bëja zërin solemn si të tijin: “Dëgjues të dashur, po ju flas nga këtu, në një sallë mbushur plot e përplot me banderola shumëngjyrëshe, ku muret dridhen nga këngët, entuziazëm… Një atmosferë emocionuese e papërshkueshme, e papërsëritshme….!”.
“Pash Zotin, – i thosha unë për ta ngacmuar, – vërtet e quan profesion këtë tëndin? Unë këtë e bëj sa herë që të dua e të më teket”. Ai qeshte me gjithë zemër. Pastaj ma kthente imitimin. E trashte zërin dhe autoritar thoshte: “Pa zhvishu, shtriu aty, kollu, merr frymë dhe një herë thellë, më thellë… thuaj 33, prapë 33”. Pastaj, me zë të ëmbël servil më imitonte duke vizituar shokun … “Ju lutem, çfarë u shqetëson?”. Më në fund shpërthente: “Ububu, çfarë doktorësh koti! Si nuk ju vjen zor që gënjeni njerëzit!”.
Gënjenim? Hajde gjeje atëherë se kush gënjente më shumë….
Një lojë makabre
Herën e fundit që u takuam nuk qe rastësi. Ai kishte ardhur serioz për të konsultuar me mua një problem shëndetësor. “T’u mbush mendja, – i thashë unë me shaka, – që jam me të vërtetë doktor?”.
Ai ishte më i zbehtë, më i dobësuar se zakonisht dhe humori që i buronte natyrshëm nga çdo pore e lëkurës sikur ish mbuluar atë ditë nga një tis i lehtë trishtimi.
Ai vuante me diabet dhe niveli i glicemisë, me gjithë mjekimin, qe çuditërisht tejet i lartë. “Epo, -vazhdova unë humorin për të shtendosur disi atmosferën, – e sheh që më re në dorë? Pa shtriu. Pse s’thua tani (dhe unë e ndryshova zërin për ta imituar): Të dashur dëgjues, jemi këtu në një dhomë me shumë xhama, me një doktor me pamje disi prej debili?”.
Pastaj përsëri me shaka shtova: “Kaq gjakëmbël sa je ti, sigurisht që do të rritej glikemia”.
Por përtej shakave, pasi mbarova ekzaminimin, diçka e shfaqur si “dhimbje e murme” në bark, diçka pa ngjyrë të qartë diagnostike linte dyshime të frikshme se një diagnozë tejet e rrezikshme ogurzezë fshihej në brendësi të barkut të tij…
Të tjerat më pas janë nga ato që quhen “prozë e dhimbshme mjekësore”. Janë dhimbjet njerëzore dhe decepsionet e pafuqishmërisë profesionale që mjekët  fatalisht i mbartin me vete gjatë gjithë jetës. “Misioni i mjekut, në fund të fundit, është i dështuar, – pati shkruar Kamyja, – përderisa vdekja me të cilën ai lufton është e pashmangshme”.
Në rastin e tij vazhdimi ishte si një lojë makabre e toreadorit, e qetë, me demin e papërmbajtshëm të zi, përfundimin e së cilës ai, sido që të ishte, e pati pranuar me ndërgjegje, kurajë e mençuri. Ajo çka ai kish në dorë ishte ta sfidonte dhe mundësisht të bënte shakara të hidhura me demin inatçor që i sulej herë me ngulm e vrull, herë befas heshtur tinëzisht. Në lojëra të tilla fatale fitoren nuk e determinojnë muskujt, teknikat apo forca fizike. Ajo determinohet nga vlerat njerëzore që fshihen të padukshme brenda tij: virtytet, mirësia, kultura e qytetaria. Dhe nuk kisha dyshim që Agroni, falë tyre, do të triumfonte. Të kam zili për to, miku im.
Epilog
– Kam parë mbrëmë në ëndërr Agron Çobanin, – po i tregoja një shokut tim. Ndofta, meqë sapo u nda nga jeta. Ai po fliste me mikrofon në dorë, në atë stilin dhe timbrin e veçantë të zërit të tij: “Ju flasim këtu nga një fushë me blerim marramendës, me qiell të magjishëm blu e me ca re rozë që lundrojnë dhe duket sikur ëndërrojnë. Më tej një det lulesh si aeroport, ku ulen e ngrihen flutura dhe zogj pa pushim. Zogj çuditërisht njëri më i bukur se tjetri. Njëri prej tyre, – vazhdoi ai, – sapo më lëshoi mbi kokë një, një… glasë. Oh! Jo, nuk është glasë. Qenka diamant!”… Dhe Goni buzëqeshi e më shkeli synë.
– Eh! – tha shoku im që po më dëgjonte me interes. – Agroni është ekcepsional. Ia paska bërë mendjen dhallë edhe Shën Pjetrit. A nuk e kupton që paska shkuar në parajsë? Është i zoti, – shtoi ai pa e fshehur zilinë dhe admirimin. Gjithmonë i tillë ka qenë. Bravo i qoftë. Nuk ke se ç’i thua.!
– Po a je i sigurt, – e pyeta unë, – që e kishte seriozisht dhe nuk po bënte, si përherë, shaka me ne?

Advertisements

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshoje )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshoje )

Po lidhet me %s